Hasarı önlemek için titreşimleri erken aşamada tespit etmek önemlidir. Titreşimlerin sonuçları hafife alınmamalıdır. Örneğin, bir türbindeki titreşimler insanlar, çevre ve fabrika üzerinde felaket niteliğinde etkilere yol açabilir. Titreşimleri ve nedenlerini erken tespit etmek, gereksiz kazaları ve yüksek maliyetleri önlemeye yardımcı olur. Çoğu zaman, sadece küçük çaplı bakım müdahaleleri veya onarımlar gerekir.
Makine titreşimlerinin nedenleri
Makine titreşimlerinin birçok nedeni vardır. En yaygın olanları aşağıda açıklanmaktadır.
Tekrarlayan unsurlar
Tekrarlayan kuvvetler, kendini tekrarlayan bir kuvvet modelinden kaynaklanır. Genellikle, makinelerdeki bu kuvvetler şunlardan kaynaklanır:
Makine dengesizdir:
Dönen bir makine parçasının ağırlık merkezi, merkezde değildir. Bu durum, makine üzerinde tekrarlayan bir kuvvete neden olur.
Makine yanlış hizalanmış:
Makine parçaları dönme sırasında bükülür ve bu da makineye tekrarlayan kuvvetler uygular.
Makinede aşınma ve yıpranma:
Makine parçaları kullanımla birlikte aşınır. Örneğin rulmanları ve dişlileri düşünün. Bu durum tekrarlayan kuvvetlere neden olabilir.
Makinenin yanlış çalıştırılması:
Düzensiz bir güç kaynağı, tekrarlayan kuvvetlerin ortaya çıkmasına neden olabilir.
Rezonans
Her makinenin belirli bir doğal titreşimi vardır. Her makinenin bir (veya birkaç) rezonans frekansı vardır. Bu rezonans frekansı dönme hızıyla çakıştığında rezonans meydana gelir. Nispeten küçük bir kuvvet söz konusuysa, bu pek sorun yaratmaz. Ancak büyük kuvvetler felaketle sonuçlanabilir.
Gevşek parçalar
Aşırı boşluklu rulmanlar, gevşek cıvatalar ve korozyon gibi nedenler makinenin titreşmesine yol açabilir. Makinedeki muazzam kuvvetler nedeniyle, gevşek parçalar hızla hasara yol açabilir.
Titreşim türleri
Üç tür titreşim formu ayırt edilir:
- Aperiyodik titreşimler
Bu titreşimler zaman içinde tekrarlanmaz, bu da davranışı öngörülemez kılar. - Geçiş titreşimleri
Bu titreşimler yalnızca belirli bir süre boyunca gözlemlenebilir. - Periyodik titreşimler
Bunlar, tekrarlanan titreşimlerdir. Bunlar, makinelerde en sık görülen titreşimlerdir (bkz. Şekil 1).
Titreşim ölçümleri neleri önleyebilir?
Titreşim ölçümleri yapmak doğal olarak maliyetlidir. Bu nedenle, bununla nelerin önlenebileceğini, daha doğrusu hangi maliyetlerden tasarruf edilebileceğini anlamak önemlidir.
Ciddi makine hasarı
Titreşimler erken aşamada tespit edilmezse, makinede genellikle ciddi hasarlar meydana gelir. En uç durumlarda, makinenin tamamının değiştirilmesi gerekebilir. Titreşimlerin nedeninin erken aşamada tespit edilmesi, maliyetlerden büyük ölçüde tasarruf sağlar ve aynı zamanda güvenliği de artırır.
Yüksek enerji tüketimi
Titreşen makineler daha fazla enerji tüketir. Titreşimlere direnmek için ekstra enerji gerekir. Makinenin durumunu ölçerek bu durum en aza indirilebilir.
Planlanmamış downtime
Bir makinenin durumu ölçülmezse, makine aniden arızalanabilir. Bunun sonucu, planlanmamış downtime ’dır. Proses endüstrisindeki birçok fabrikanın sürekli çalışır durumda olması gerektiğinden, bu durum son derece yüksek (gereksiz) maliyetlere yol açar. Çoğu durumda bu, basit müdahalelerle önlenebilir, ancak bunun için makinenin durumunun izlenmesi gerekir.
Teslimat sorunları
Birçok şirket belirli teslimat anlaşmalarına uymak zorundadır. Bir makine, arızalı parçalar veya ciddi hasar nedeniyle beklenmedik bir şekilde durursa, şirketin bu anlaşmaları yerine getirememesi ihtimali yüksektir. Bu durum müşteri memnuniyetsizliğine yol açacaktır.
Yarı mamul ürünler
Bir makine beklenmedik bir şekilde durduğunda, yarı mamul ürünler üretim sürecinde kalır. Çoğu durumda, bu ürünler bozuldukları için atılmak zorunda kalınır. Bu durum, en azından gereksiz maliyetlere yol açar.
Gereksiz bakım
Çoğu zaman, makinenin her zaman çalışır durumda olmasını sağlamak için makine parçaları önleyici olarak değiştirilir. Bu durum, parçaların gereksiz yere değiştirilmesine yol açabilir. Makinenin (parçalarının) durumunun ölçülmesi sayesinde, onarım ve değiştirme işlemleri yalnızca gerçekten gerekli olduğunda yapılır.
Kalite sorunları
Çoğu durumda, bir makinenin iyi çalıştığı çıplak gözle görülebilir gibi görünse de, bazen durum böyle olmayabilir. Bunu belirlemek için ölçümler gereklidir. Bu yapılmazsa, ürünlerin kalitesi düşebilir.
Durum izleme
Durum izleme, makinelerin durumunun kontrol edilmesini içerir. Bunun için çeşitli yöntemler vardır, ancak titreşim ölçümleri en güvenilir yöntemdir. Durum izleme hakkında daha fazla bilgi edinin »
