(Kritik) dönen makineleri işleten son kullanıcıların, uygun ve doğrulanabilir bir güvenlik enstrümanlı sistemi (SIS) uygulamaya koyma yasal yükümlülüğü vardır. En öne çıkan risk azaltma yöntemlerinden biri olan Güvenlik Bütünlüğü Seviyesi (SIL, IEC 61508), sorumluların riskleri en aza indirmek için her şeyin yapıldığını kanıtlamasına olanak tanır. SIL, makine koruma sistemlerine ilişkin güvenlik standartlarına uymak için başvurulacak yöntem olarak API 670-5. baskı standardına da dahil edilmiştir. SIL, yasal güvenlik gerekliliklerini karşılamak için değerli bir yöntem olduğunu kanıtladığından, türbin aşırı hız koruma sistemleri pazarı büyük ölçüde SIL odaklı hale gelmiştir.
Giderek daha fazla son kullanıcı, SIL sertifikalı güvenlik sistemleri talep etmektedir; bu nedenle OEM’ler, sistem tasarımlarına SIL’i dahil etmektedir. Ancak, SIL sertifikasyonunda yapılması gereken önemli bir ayrım vardır: bir yandan kullanımda kanıtlanmış olarak sertifikalandırma, diğer yandan tasarım bazında sertifikalandırma.
Kullanımda kendini kanıtlamış sertifikalı
Kullanımda kanıtlanmış (proven-in-use) SIL sertifikasyonu, SIS’in IEC 61508’de belirtilen SIL gerekliliklerine göre değil, arızalar arası ortalama süre (MTBF), arızaya kadar geçen ortalama süre (MTTF) ve arıza modları (tespit edilen ve tespit edilmeyen) temel alınarak tasarlandığı anlamına gelir. "Kullanımda kanıtlanmış" statüsü, ilgili direktiflerde tanımlanan güvenlik bütünlüğü yerine istatistiklere dayalı olarak kabul edilir. "Kullanımda kanıtlanmış" sertifikasyonu için gereklilikler oldukça zorludur ve kullanıcının aşağıdakilere sahip olmasını gerektirir*:
- Güvenli ve tehlikeli arızaları birbirinden ayıran, güvenilirlik verilerini toplamaya yönelik resmi bir sistem.
- SIS’in güvenlik bütünlüğünü ve uygulamaya uygunluğunu belirlemek için kaydedilen verileri değerlendirme yöntemi.
- Uygulamanın açıkça karşılaştırılabilir olduğuna dair kanıt.
- Çalışma saatlerine ilişkin kayıtlı tarihsel kanıtlar.
- Üreticinin yönetim, kalite ve konfigürasyon üretim sistemlerine ilişkin kanıtlar.
- Cihaz donanım yazılımı revizyon kayıtları.
- Güvenilirlik veri kayıtlarının düzenli olarak güncellendiğine ve gözden geçirildiğine dair kanıt.
*Kaynak: IEC 61508 ve IEC 61511
Bu yaklaşım genellikle, SIL sertifikasyonunu (IEC 61508) geçemeyen, halihazırda kullanımda olan sistemlere uygulanır. On yılı aşkın süredir güvenilir bir şekilde kullanılmış olmaları ve az sayıda arıza göstermiş olmaları nedeniyle, bu sistemler “kullanımda kanıtlanmış” (proven-in-use) olarak SIL sertifikasına sahiptir. “Kullanımda kanıtlanmış” statüsünün yalnızca sistemin çalışır durumda olduğu belirli uygulama için geçerli olduğunu ve bu nedenle benzer uygulamalara basitçe aktarılamayacağını belirtmek önemlidir.
Not: “Kullanımda kanıtlanmış” yaklaşımı, OEM’lere kıyasla son kullanıcılar için daha geçerlidir. Zira son kullanıcılar, cihazın, uygulamanın ve çevresel koşulların tüm ayrıntılarını bilir.
Tasarımdan itibaren sertifikalı
Tasarım bazlı SIL sertifikası, sistemin belirli bir uygulama yelpazesi için IEC 61508 gerekliliklerine uygun olarak tasarlandığı anlamına gelir. Tasarım bazlı sertifikalı sistemler için proof-test aralıkları, kullanımda kanıtlanmış sertifikalı sistemlere kıyasla çok daha uzundur. Ancak sistem ne kadar karmaşıksa, o kadar düzenli olarak test edilmesi gerekir. Bunun nedeni, daha fazla işlevselliğin sistemde daha fazla potansiyel zayıf noktaya yol açmasıdır.
OEM’ler için tasarım bazlı sertifikasyon, daha geniş uygulanabilirliği ve daha uzun test aralıkları nedeniyle, kullanımda kanıtlanmış sertifikasyona her zaman tercih edilir. Ancak, birçok ürün, tasarımları nedeniyle bu tür bir sertifikayı asla alamayacaktır. SIL açısından tek seçenek, ya sertifikasız bir ürün kullanmak ya da kullanımda kanıtlanmış bir sertifikasyon elde etmek için çaba sarf etmektir.
SpeedSys: tasarım aşamasından itibaren sertifikalı aşırı hız koruması
Istec, tasarım aşamasından itibaren sertifikalı bir aşırı hız koruma sistemi olan SpeedSys’i geliştirmiştir. Tüm ek işlevleri ortadan kaldırarak API 670 standardında tanımlanan aşırı hız korumasının özüne geri döndük. SpeedSys, en az 10 yıllık test aralığı, oylama yapıları aracılığıyla daha yüksek SIL derecesi için ölçeklenebilirlik ve karmaşık raf tabanlı mimarilerin aksine verici tabanlı bir mimariye sahiptir. SpeedSys, herhangi bir raf tabanlı sistemle aynı koruma seviyesini sunar, ancak hem küçük hem de büyük döner ekipmanlar için mali açıdan çok daha erişilebilirdir.
