Om de procesveiligheid in een fabriek te garanderen, worden beschermingslagen gebruikt; risicobeperkende maatregelen. Deze beschermingslagen kunnen betrekking hebben op mensen, het proces of de fabriek (en machines). Hoe groter het risico, hoe meer beschermingslagen nodig zijn om een maximaal aanvaardbaar risico te bereiken.
Idealiter zouden alle beschermende lagen 100% effectief functioneren. Helaas werken de beschermende lagen die de procesveiligheid waarborgen in de praktijk om diverse redenen vaak niet perfect. Zo worden procedures niet altijd gevolgd, kunnen onderdelen defect zijn, treedt corrosie op en worden ontwerpfouten gemaakt. Elke afdeling, inclusief de onderhoudsafdeling, moet zich aan een budget houden, wat niet altijd tot het gewenste resultaat leidt. Bezuinigingen kunnen betekenen dat de onderhoudsafdeling personeel verliest of dat er minder wordt geïnvesteerd in veiligheidsinstrumenten die niet strikt noodzakelijk zijn. Dit leidt tot hiaten in de beschermingslagen. Hoewel er voldoende andere lagen zijn om gevaarlijke situaties te voorkomen, neemt het risico aanzienlijk toe wanneer er op onderhoudswerkzaamheden wordt bezuinigd.
De redenering vloeit voort uit het feit dat hoe langer een fabriek stil ligt, hoe hoger de kosten zijn. Meer inspecties en onderhoud leiden tot langere downtime. Het terugschroeven van onderhoud en inspecties levert de fabriek financieel voordeel op. De procesveiligheid zal hier echter onder lijden. Hoewel elke medewerker in een fabriek een rol speelt bij het waarborgen van de procesveiligheid, is het management uiteindelijk verantwoordelijk voor de veiligheid van het personeel en voor het voorkomen van milieu- en financiële gevolgen van storingen. Tot nu toe is menselijke fouten de meest voorkomende oorzaak van systeemstoringen, met aanzienlijke gevolgen. Zo kan het ‘afschuiven van verantwoordelijkheid’ leiden tot misverstanden, waardoor bepaalde belangrijke taken niet of onjuist worden uitgevoerd.
Lees ook: Hoe de bedrijfscultuur de veiligheid van werknemers beïnvloedt »
Het vier ogen principe, waarbij minimaal twee personen moeten tekenen voor goedkeuring van een machine(onderdeel) of bewakingsfunctie, is ontworpen om dit soort menselijke fouten te minimaliseren. Onafhankelijke bedrijven met hooggecertificeerde Functional Safety engineers en consultants, zoals Istec International, worden vaak ingehuurd om bij te dragen aan de procesveiligheid van een fabriek. Zij werken samen met de onderhouds- en veiligheidsteams van de fabriek om ervoor te zorgen dat de beschermende lagen die zijn ontworpen om gevaren en risico's te voorkomen/verminderen goed functioneren en correct worden bewaakt.
